Kluczowe kompetencje według Rady Unii Europejskiej – Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej
Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej to ostatnia, ósma kompetencja kluczowa. Obejmują one rozumienie sposobów kreatywnego wyrażania i komunikowania pomysłów i znaczeń w różnych kulturach, za pomocą różnych rodzajów sztuki i innych form kulturalnych, oraz poszanowanie dla tego procesu. Kompetencja ta zakłada również angażowanie się w rozumienie, rozwijanie i wyrażanie własnych pomysłów oraz odczuwanie swojego miejsca w społeczeństwie w wielu kontekstach.
Wiedza o kulturze i sztuce
Kompetencje te wymagają znajomości lokalnych, regionalnych, krajowych, europejskich i ogólnoświatowych kultur i sposobów ekspresji, w tym ich języków, dziedzictwa i tradycji. Obejmuje to:
• Rozumienie, w jaki sposób różne formy ekspresji (np. w teatrze, filmie, tańcu, sztuce, muzyce, architekturze) mogą wpływać na siebie wzajemnie i na pomysły poszczególnych osób.
• Rozumienie różnych sposobów przekazywania idei między twórcą a publicznością w tekstach pisanych, drukowanych i cyfrowych.
• Świadomość własnej tożsamości twórczej i dziedzictwa kulturowego w świecie pełnym różnorodności kulturowej.
Umiejętności twórcze i interpretacyjne
Umiejętności w tym obszarze obejmują zdolność do empatycznego wyrażania i interpretowania figuratywnych i abstrakcyjnych idei, doświadczeń i emocji za pomocą różnych form kulturalnych. Dotyczą również zdolności do identyfikowania i wykorzystywania możliwości uzyskania wartości osobistej, społecznej lub komercyjnej poprzez sztukę i kulturę. Ważna jest też umiejętność angażowania się w procesy twórcze, zarówno indywidualnie, jak i zespołowo.
Postawa otwartości i szacunku
Kluczowe znaczenie ma otwartość na różnorodność ekspresji kulturalnej i jej poszanowanie, wraz z etycznym i odpowiedzialnym podejściem do własności intelektualnej i kulturowej. Pozytywna postawa obejmuje również ciekawość świata, otwartość na wyobrażanie sobie nowych możliwości oraz gotowość do aktywnego uczestniczenia w doświadczeniach kulturalnych. Kompetencja ta jest niezbędna do docenienia różnorodności kulturowej i zrozumienia, w jaki sposób sztuka i inne formy kulturalne mogą być sposobem zarówno na postrzeganie, jak i na kształtowanie świata.
W polskich szkołach kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej są rozwijane przede wszystkim poprzez przedmioty artystyczne, takie jak plastyka czy muzyka. Duże znaczenie ma jednak zaangażowanie nauczycieli, którzy z własnej inicjatywy organizują wyjścia do muzeów, teatrów i galerii, prowadzą warsztaty oraz inspirują uczniów do twórczego działania.
Uczniowie pragnący rozwijać swoje talenty często korzystają z zajęć pozalekcyjnych. Uczestniczą w lekcjach grupowych lub indywidualnych, ucząc się gry na instrumentach, rysunku czy szlifując inne umiejętności artystyczne. Wielu natomiast rozwija swoje zdolności samodzielnie, poprzez hobbystyczne szkicowanie, wyjścia do kina czy udział w różnych wydarzeniach kulturalnych. Obecna sytuacja pokazuje, jak istotna jest edukacja kulturalna, ponieważ potrzeba uczestnictwa w kulturze w naturalny sposób wypływa z prawie każdego z nas. Warto zachęcać uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze na ich zasadach i według ich zasadach i według ich zainteresowań, aby dać im pełen wachlarz możliwości kształtowania własnej indywidualności.
